تعریف واژه ها و اصطلاحات

اگر به مسئله و موضوع پژوهش انتخابی خود دقت کنید، متوجه خواهید شد که مسئله و موضوع شما دارای تعدادی واژه و اصطالح است. از آنجا که بسیاری از واژه ها و اصطالحات، معانی گوناگونی دارند، محقق در کاربرد آنها در تحقیق خود ناگزیر به تعریف آنهاست. زیرا، ممکن است در بعضی موارد واژه یا اصطالح ویژه ای مفهومی را به خواننده عرضه کند که اصوالً مورد توجه محقق نباشد، یا احتماالً واژه و اصطالح خاصی برای خواننده، بیگانه و نامفهوم باشد. بنابراین و با توجه به لزوم گویایی و ساده نویسی گزارشات تحقیقی، محقق موظف است: اوالً، این گونه واژه ها و اصطالحات را در طرح تحقیق خود هم به لحاظ نظری )تعریف مفهومی( و نیز از حیث عملی )تعریف عملیاتی( تعریف کند. ثانیاً، در حد امکان از واژ ها و اصطالحات یکسان، در بیان هر قسمت از تحقیق استفاده نماید تا در کلیة مراحل تحقیق منظور او از به کار بردن واژه و اصطالحی خاص برای خواننده مشخص و زوشن باشد. ثالثاً، اگر در بیان اهداف، فرض ها یا سئوال های ویژه و نیز در سایر قسمت های تحقیق ناچار به استفاده از واژه ها و اصطالحات جدیدی است، تعریف آنها را نیز باید در قسمت تعریف واژه ها و اصطالحات بیاورد. هدف از تعریف نظری واژه ها و اصطالحات آن است که پژوهشگر یک مفهوم و واژه را به وسیلة مفاهیم دیگر تعریف کند. این تعریف یک استنباط ذهنی و تجریدی از واژه هاست و باید ریشه در نوشته ها و نظریه های موجود داشته باشد و به طور علمی بیان شود. بهترین روش آن است که وازه ها و اصطالحات را براساس تعریفی که توسط صاحب نظران در هر رشته ارایه شده و به کار میرود، تعریف نمود. برای برخی از واژه ها با توجه به اینکه در زندگی روزمره به کار می روند و تقریباً معنی آشکاری دارند، در مقاالت و نوشته ها تعریف مشخصی موجود نیست؛ لذا در این قبیل موارد می توان از فرهنگ لغات برای تعریف آنها استفاده کرد. در حد امکان باید تعریف نظری انتخاب شده )برای یک واژه یا اصطالح( با کاربرد عملی آن در پژوهش مورد نظر ارتباط معنی داری داشته باشد. اما منظور از تعریف عملیاتی واژه ها و اصطالحات، آن است که محقق در این تعریف به مشخص ساختن حدود یک متغیر و تعیین حوزة عملیاتی آن، تعیین معیارها و مالک تجربی و عملی جهت اندازه گیری و سنجش آن متغیر به طریقی که در پژوهش مورد نظر مد توجه محقق باشد، مبادرت می کند. تعریف عملیاتی بایستی به صورت دقیق و با کلمات ساده و واضح بیان شود، به طوری که معنی آن برای همة خوانندگان یکسان باشد. به عبارت دیگر، تعریف عملی باید طوری نوشته شود که همة جنبه های مربوط به آن واژه و اصطالح را مشخص کند، به گونه ای که خوانندگان نتوانند برداشت های متفاوت از آن پیدا کنند. به خاطر داشته باشید که تعریف عملیاتی واژه ها و اصطالحات باید براساس تعریف نظری آنها باشد. برای مثال، اگر مراد فراهم سازی تعاریف نظری و عملی برای واژة »رضایت شغلی« باشد. محقق باید ابتدا آن را به صورت نظری تعریف کند تا مشخص شود، چه ذهنیتی از این واژه دارد و سپس آن را به گونة عملیاتی تعریف نماید تا معلوم گردد در این پژوهش خاص، منظور او از این واژه چیست.

+ نوشته شده در دوشنبه هشتم خرداد ۱۳۹۶ساعت 22:24&nbsp توسط حسین مشرف |

چگونه تشخیص دهیم که از کدام آزمون آماری استفاده کنیم؟...